İmmünotürbidimetrik HbA1c Testi Nasıl Çalışır?

İmmünotürbidimetrik HbA1c Testi Nasıl Çalışır?

Hemoglobin A1c (HbA1c), uzun dönem glisemik durumun değerlendirilmesinde en yaygın kullanılan biyobelirteçlerden biridir. Tek bir glukoz ölçümü yalnızca belirli bir andaki glukoz konsantrasyonunu yansıtırken, HbA1c önceki aylardaki glisemik maruziyet hakkında bilgi sağlar.

HbA1c ölçümünde iyon değişim yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC), afinite kromatografisi, kapiller elektroforez, enzimatik yöntemler ve immünoassay temelli teknikler dahil olmak üzere çeşitli analitik prensipler kullanılabilir.

Bu yaklaşımlar arasında immünotürbidimetrik HbA1c testleri, antijen-antikor reaksiyonunu fotometrik ölçümle birleştirerek HbA1c'nin otomatik klinik biyokimya analizörlerinde ölçülmesine olanak sağlar.

Bu analitik prensibin nasıl çalıştığını ve kalibrasyon, standardizasyon, kesinlik ve interferans gibi faktörlerin test performansını nasıl etkilediğini anlamak, rutin laboratuvar kullanımı için bir HbA1c yöntemini değerlendirirken önemlidir.

HbA1c Nedir?

HbA1c, glukozun hemoglobine geri dönüşümsüz olarak bağlanması sonucunda oluşur.

Süreç, pre-HbA1c veya labil HbA1c olarak da adlandırılabilen kararsız bir Schiff bazı oluşumuyla başlar. Bu ara yapı ayrışabilir veya Amadori yeniden düzenlenmesine uğrayarak stabil bir ketoamin yapısına dönüşebilir.

Eritrositler yaklaşık 120 gün dolaşımda kaldığı için HbA1c, tek bir plazma glukoz ölçümüne kıyasla çok daha uzun bir dönemdeki glisemik maruziyeti yansıtır. Bununla birlikte sonuç, basit bir 120 günlük ortalama değildir; daha yakın dönemdeki gliseminin katkısı daha yüksektir.

HbA1c Neden Ölçülür?

HbA1c, diabetes mellitusun tanısında ve takibinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Tek bir kan glukoz ölçümünün aksine HbA1c, daha uzun dönemli glisemik maruziyet hakkında bilgi verir.

HbA1c yorumlanırken dikkate alınması gereken önemli analitik noktalardan biri, glikasyon ile eritrositlerin normal yaşam süresi arasındaki ilişkidir. Eritrosit yaşam süresini değiştiren durumlar, bazı hemoglobin varyantları ve diğer klinik faktörler, HbA1c sonucu ile hastanın gerçek glisemik durumu arasındaki ilişkiyi etkileyebilir.

Bu nedenle HbA1c sonuçları her zaman uygun klinik ve analitik bağlam içinde değerlendirilmelidir.

HbA1c Ölçümünde Hangi Yöntemler Kullanılır?

HbA1c farklı analitik prensiplerle ölçülebilir. Bazı yöntemler glike ve glike olmayan hemoglobini yük farklılıklarına göre ayırırken, diğerleri yapısal farklılıklardan yararlanır.

İmmünotürbidimetrik yöntemler, HbA1c testini otomatik klinik biyokimya iş akışına entegre etmek isteyen laboratuvarlar açısından özellikle önemlidir.

İmmünotürbidimetrik HbA1c Testi Nedir?

İmmünotürbidimetri, antijen-antikor reaksiyonu sonucunda oluşan bulanıklık değişiminin fotometrik olarak ölçüldüğü analitik bir yaklaşımdır.

İmmünotürbidimetrik HbA1c testinde antikorlar glike hemoglobini spesifik olarak tanır. Meydana gelen reaksiyon aglütinasyon oluşturarak bulanıklık değişimine neden olur. Analizör bu absorbans değişimini ölçer ve testin kalibrasyon sistemini kullanarak HbA1c sonucunu hesaplar.

İmmünotürbidimetrik HbA1c Yöntemi Nasıl Çalışır?

Reaksiyon tasarımları üreticiler arasında farklılık gösterebilse de partikül destekli immünotürbidimetrik bir HbA1c testi birkaç temel analitik aşamayla açıklanabilir.

1. Tam Kan Örneğinin Hazırlanması ve Hemoliz

HbA1c eritrositlerin içinde bulunduğu için ölçüm tam kandan yapılır. Analitik reaksiyon başlamadan önce hemoglobinin açığa çıkarılması amacıyla eritrositlerin parçalanması gerekir.

Archem HbA1c II DIRECT için önerilen numune antikoagülanlı insan venöz tam kanıdır. K2-EDTA veya K3-EDTA önerilen antikoagülanlardır.

2. Lateks Partikülleri ile Etkileşim

Archem test prensibinde total hemoglobin ve HbA1c lateks partikülleriyle etkileşime girer. Bu partiküller, sonraki immünokimyasal reaksiyonun gerçekleşebileceği bir yüzey oluşturur.

3. HbA1c'ye Spesifik Antikor Reaksiyonu

Reaksiyona HbA1c'ye karşı geliştirilmiş bir antikor dahil edilir. Buradaki önemli analitik noktalardan biri stabil HbA1c ile labil HbA1c arasındaki ayrımdır.

Archem HbA1c II DIRECT'te kullanılan antikor, labil HbA1c ile çapraz reaksiyon göstermeyecek ve HbA1c'nin stabil ketoamin formuna spesifik olacak şekilde tasarlanmıştır.

4. Aglütinasyon

Antikor reaksiyonu, lateks-HbA1c komplekslerinin aglütine olmasına neden olur. Kompleksler oluştukça reaksiyon karışımının optik özellikleri değişir. Oluşan aglütinasyon miktarı, lateks partiküllerinin yüzeyine bağlı HbA1c miktarıyla ilişkilidir.

5. Fotometrik Ölçüm

Aglütinasyon sonucunda oluşan bulanıklık, absorbans değişimi olarak ölçülür.

Archem HbA1c II DIRECT için reaksiyon 660 nm dalga boyunda ölçülür; çift dalga boyu uygulamalarında 800 nm kullanılabilir.

Analitik sistem sonucu total hemoglobine göre HbA1c oranı olarak ifade eder.

HbA1c Sonuçları Nasıl Standardize Edilir ve Raporlanır?

Güvenilir HbA1c ölçümü yalnızca doğru bir analitik reaksiyona bağlı değildir. Farklı laboratuvar sistemleri tarafından üretilen sonuçların yerleşik referans sistemleriyle ilişkilendirilmesi de gerekir.

Bu konuda iki sistem özellikle önemlidir: NGSP ve IFCC.

NGSP Raporlaması

NGSP sisteminde HbA1c sonuçları yüzde olarak ifade edilir. NGSP standardizasyon sistemi, HbA1c sonuçlarını Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) ile oluşturulan klinik kanıt tabanına bağlar.

IFCC Raporlaması

IFCC referans sistemi, HbA1c için metrolojik temelli bir referans ölçüm çerçevesi sunar. IFCC sonuçları mmol/mol olarak, NGSP sonuçları ise yaygın olarak % HbA1c şeklinde raporlanır.

Örneğin yaklaşık %7,0 NGSP değeri 53 mmol/mol IFCC değerine karşılık gelir.

Laboratuvarlar İmmünotürbidimetrik Bir HbA1c Testini Değerlendirirken Nelere Dikkat Etmelidir?

Bir HbA1c testinin seçimi yalnızca ölçüm prensibinin değerlendirilmesiyle sınırlı değildir. Laboratuvarlar kendi analizör konfigürasyonlarına ve iş akışlarına uygun analitik ve operasyonel özellikleri de değerlendirmelidir.

Otomatik Klinik Biyokimya Analizörlerinde İmmünotürbidimetrik HbA1c Testi

İmmünotürbidimetrik HbA1c yönteminin pratik avantajlarından biri, uyumlu otomatik klinik biyokimya analizörlerine uygulanabilmesidir.

Bu yaklaşım, laboratuvarların HbA1c testini mevcut biyokimya iş akışına entegre etmesine ve her durumda ayrı bir HbA1c analizörüne ihtiyaç duymamasına olanak sağlayabilir.

Analizöre özgü uygulamalarda performansın uygun şekilde doğrulanması ve üreticinin belirttiği uygulama parametreleri, kalibrasyon prosedürleri ve kalite kontrol gerekliliklerinin takip edilmesi gerekir.

Archem HbA1c II DIRECT, klinik laboratuvar ortamında otomatik analizörler kullanılarak insan tam kanında HbA1c'nin kantitatif in vitro tayini için tasarlanmıştır.

Archem HbA1c II DIRECT

HbA1c II DIRECT, uyumlu otomatik klinik biyokimya analizörlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş, sıvı ve çift reaktifli bir HbA1c testidir.

Test, lateks partikülleri ve HbA1c'ye spesifik monoklonal antikor temelli immünotürbidimetrik ölçüm prensibini kullanır.

Yöntem	İmmünotürbidimetrik
Numune	Antikoagülanlı insan venöz tam kanı
Reaktif Formatı	Sıvı, çift reaktif
Hazırlama	Kullanıma hazır
Ölçüm Aralığı	%4,0–%15,5 HbA1c / 20–140 mmol/mol
Tespit Limiti	%2,7
Kantitasyon Limiti	%4,0
Açılmış Flakon Stabilitesi	Optimum koşullarda 2–8°C'de 30 gün
Kalibrasyon Stabilitesi	30 gün*
Raporlama	NGSP (%) / IFCC (mmol/mol)

*Kalibrasyon stabilitesi kullanılan otomatik analizörün uygulama özelliklerine ve soğutma kapasitesine bağlıdır. On-board reaktif stabilitesi de analizör özelliklerine bağlıdır.

Birden Fazla Biyokimya Platformunda NGSP İzlenebilirliği

Archem, 1 Mayıs 2026 – 1 Mayıs 2027 sertifikasyon dönemi için birden fazla otomatik klinik biyokimya platformunda HbA1c sistemleri için NGSP Manufacturer Certification sürecini başarıyla tamamlamıştır.

Sertifikalandırılmış sistemler, Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) Referans Yöntemine izlenebilir durumdadır. Karşılaştırmalar European Reference Laboratory ESRL #13 üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Üretici	Sertifikalandırılmış Platform
Abbott	Alinity C
Abbott	ARCHITECT c4000
Abbott	ARCHITECT c8000
Beckman Coulter	DxC 700 AU
Olympus	AU480
Olympus	AU5800
Mindray	BS2000M
Mindray	BS800 / BS800M

NGSP üretici sertifikasyonu, sertifikasyon sırasında değerlendirilen spesifik analitik sistem, reaktif/kalibratör konfigürasyonu ve cihaz için geçerlidir.

Abbott Alinity C

ARCHITECT c4000

ARCHITECT c8000

DxC 700 AU

Olympus AU480

Olympus AU5800

Mindray BS2000M

Mindray BS800 / BS800M

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

İmmünotürbidimetrik HbA1c testi, antijen-antikor reaksiyonunun spesifikliğini fotometrik ölçümle birleştirerek HbA1c'nin uyumlu otomatik klinik biyokimya analizörlerinde ölçülmesini sağlar.

Bununla birlikte ölçüm prensibi, test performansının yalnızca bir parçasıdır. Standardizasyon, izlenebilirlik, kesinlik, ölçüm aralığı, interferans, kalibrasyon, reaktif stabilitesi ve analizöre özgü performans, güvenilir bir HbA1c test sisteminin temel unsurlarıdır.

Archem Diagnostics, HbA1c II DIRECT ile otomatik klinik biyokimya platformları için tanımlanmış analitik performans özellikleri ve birden fazla analizör sistemi üzerinde NGSP üretici sertifikasyonu ile desteklenen immünotürbidimetrik bir HbA1c çözümü sunmaktadır.